College van Drs. Landman

De donut economie

30 maart 2020
De donut economie
College van Drs. Landman


In Amerikaanse politieseries spelen ze een belangrijke rol: donuts. Amerikaanse politieagenten verorberen er in deze series veel, althans agenten die in deze series doorgaans afgeschilderd worden als te zwaar, te lui en enigszins corrupt. In Amsterdam zouden we over een donut zeggen: dat is ‘n koek met een gat erin. Maar vanwaar mijn belangstelling voor dit deegwaar?

Wel hierom. Om de zoveel tijd komt er een econoom voorbij die de boel weer eens flink opschudt en tegen heilige huisjes aanschopt. Enige tijd geleden was dit Thomas Piketty die in januari 2014 met Kapitaal in de 21e eeuw velen aan het denken zette. In zijn 1.136 pagina’s tellende nieuwe boek uit 2019 getiteld Kapitaal en Ideologie analyseert hij de ideologieën waarmee grote ongelijkheid door de eeuwen heen is gerechtvaardigd – van de Franse standenmaatschappij tot het Indiase kastenstelsel, van de Amerikaanse slavernij tot de zogeheten meritocratieën van nu (samenlevingen waarin belangrijk wordt gevonden wat je individueel hebt gepresteerd). Een andere econome, Kate Raworth geheten, schreef in 2017 een zeer interessant boek getiteld: 'Donuteconomie, in zeven stappen naar een economie voor de 21e eeuw '.

Kate Raworth werkt als docent aan het Environmental Change Institute van de Universiteit van Oxford in Engeland. Daarnaast is ze sinds januari 2020 aangesteld als Professor of Practice aan de Hogeschool van Amsterdam. Na jarenlang gewerkt te hebben in ontwikkelingslanden en voor de VN én Oxfam Novib publiceerde ze een boek waarin ze de consumptiemaatschappij aan de kaak stelt. Volgens haar put deze maatschappij de aarde in steeds hoger tempo uit en verbreedt de vrije markt de kloof tussen rijk en arm.


De rijken worden rijker, de armen worden armer

Bij het lezen van haar boek moest ik denken aan een oud docent van mij die stelde dat de huidige economie zich kenmerkt door het Mattheuseffect (naar bijbelpassage Mattheus 25:29): aan wie heeft, zal gegeven worden. Ofwel: de rijken worden rijker terwijl de armen armer worden. Raworth stelt dat de nieuwe generatie economen opgeleid moet worden in een manier van denken die draait om levensgeluk en het behoud van een gezond milieu en het verkleinen van de kloof. In het zakenblad Forbes wordt zij genoemd als een econome die “een fascinerende waarschuwing afgeeft aan zakelijke leiders en economen om de moderne economie nog eens goed te onderzoeken.”


De donut

Vanwaar de keuze voor de donut en wat gebeurt er verder met het haar denkbeelden? De donut is niet gekozen omdat het een vorm van ongezond, calorierijk voedsel is maar omdat naar haar zeggen de donut uit twee ringen bestaat: de buitenste ring is de ring die aangeeft wanneer de planeet is uitgeput en de binnenste ring geeft aan wat nodig is om iedereen van een gelijkwaardig leven te kunnen voorzien. Daartussen speelt zich het spanningsveld van economisch handelen af. Opvallend is haar boek niet, wat zij beweert is al vaak genoeg onder de aandacht is gebracht. Wat wel opvallend is dat dit soort boeken (net zoals dat van Piketty) leiden tot een plotselinge overmatige aandacht van velen en dat na verloop iedereen weer overgaat tot de orde van de dag. Wij vinden blijkbaar met z’n allen het uitermate interessant als er aan de grenzen van ons economische systeem wordt geknaagd zoals nu tijdens de coronacrisis en dat er economen zijn die een andere blik op de economische gang van zaken werpen. Maar uiteindelijk doen we er niets mee. Het lijkt op de beroemde uitspraak van Marx over filosofen: zij hebben de wereld slechts verschillend geïnterpreteerd; het komt erop aan haar te veranderen”. Ook al zouden deze andere denkbeelden op termijn kunnen leiden tot een verbetering van onze leefomgeving en zou opname van dergelijke denkbeelden in het economisch onderwijs kunnen leiden tot toekomstige economen die met een ander blik op de wereld en het economische denken tot verbetering en verandering van onze leefomgeving overgaan: we doen het niet.

We hebben het te druk met waar mee bezig zijn. Zo zal de coronacrisis die een ongelofelijke kans biedt om het anders aan te pakken voorbijgaan en blijven we met de brokstukken zitten…

Mocht je meer willen weten over de Donuteconomie dan kan ik je aanraden naar deze video te kijken. Hierin wordt door een aantal scholieren, voor hun profielwerkstuk, deze theorie beeldend verwoord.

Willem Landman is coördinator van de opleiding Beleggen en docent Behavioral Finance /Beleggingsadvies aan de Hogeschool van Amsterdam, promovendus aan Tilburg University en wetenschappelijk onderzoeker.

Beleggen met Semmie

Semmie maakt beleggen makkelijk

Wij regelen het beleggingsgebeuren voor je. Met helder inzicht in onze beleggingskeuzes, één duidelijke fee en eerlijk rendement.

Hoe werkt het?

Start nu met beleggen

Je opent in 5 minuten online een rekening. Semmie is dagelijks opzegbaar dus je zit nergens aan vast.

Basic

Vanaf €50

Alles om professioneel te beleggen


  • Duurzame beleggingsportefeuille
  • 0,7% fee per jaar (+0,24% fondskosten)
  • Automatische rebalancing
  • Dividend herinvestering
  • Dagelijks bereikbaar tot 22.00
Nu starten
Meer informatie
Premium

€25.000+

Nog meer service voor minder fee


  • Alle Basic features
  • 0,5% fee per jaar (+0,24% fondskosten)
  • Eigen contactpersoon
Nu starten
Meer informatie
Risicoloos beleggen bestaat niet.
Je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Getoonde rendementen in het beeldmateriaal zijn fictief.

© Semmie 2019. Kamer van Koophandel nummer 30226925. Wij zijn te vinden op Generaal Vetterstraat 75C, 1059 BT, Amsterdam.