Beleggen

Piketpalen - Willem Landman

19 april 2018
Willem Landman
Willem Landman

Docent Beleggingsadvies en Behavioral Finance

Alle blogs van Willem Landman
Beleggen

Toen wij 15 jaar geleden ons huis kochten en ingrijpend lieten verbouwen ging er een wereld voor mij open. Wat die bouwvakkers allemaal deden was voor mij volstrekt onbegrijpelijk en nieuw. Zo werden voor de aanbouw van het nieuwe gedeelte palen in de grond geslagen waarlangs touwen werden gespannen: “Piketpalen, noemen we dat mijnheer”, was het commentaar op mijn verbaasde blik. Binnen deze lijnen zou de bouw zich gaan afspelen. Veel beleggers zouden er goed aan doen om dit soort – financiële – piketpalen te slaan. Wat wil je bereiken, wanneer wil je het bereikt hebben, hoe wil je het bereiken en welke grenzen wil je niet overschrijden? Dat laatste geeft aan welk risico je bereid bent te gaan lopen. Laat dat niet afhangen van hoe een ander i.c. een adviseur of bank je indeelt maar bepaal dat zelf.


Prospect theory

De beroemde gedragseconoom Daniel Kahneman, die de Nobelprijs voor de economie mocht ontvangen voor zijn befaamde “prospect theory” (daarover een andere keer meer) stelt dat risico in het algemeen en in de financiële wereld in het bijzonder niet is vast te stellen in absolute zin maar wel binnen van te voren vastgestelde kaders: als ik dit doe en dat niet doe en het dan ook zo doe, dan kun je het risico dat je zou lopen met enige mate van zekerheid vaststellen. Dan moet echter wel duidelijk zijn wat precies de doelstellingen van de belegger zijn.


Het voorspellen van risico's

Beroemd is de anekdote van Kenneth Arrow, de grondlegger van het huidige risicomanagement dat tevens in de beleggingswereld veel gebruikt wordt. Arrow was aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in dienst van het Amerikaanse leger dat in de Pacific volop in gevecht was met de Japanners na hun aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941. Hij diende een beoordeling te maken van het werk van de meteorologen die zoals wij nu weten net zulke waardevolle voorspellingen doen als menig beleggingsanalist!

In zijn boek The Optimal Use of Winds for Flight Planning beschrijft hij hoe hij te werk ging. Hij bekeek alle voorspellingen die deze meteorologen deden ten behoeve van de Amerikaanse luchtmacht; voorspellingen op grond waarvan de legerleiding beoordeelde of een luchtaanval op de Japanse vloot vanuit de weersomstandigheden bekeken met enige - beperkte - mate van risico uitvoerbaar was. Uit zijn analyse van deze voorspellingen die hij vergeleek met de echte weeromstandigheden bleek dat de meteorologen er stelselmatig, zeg maar altijd, naast zaten: geen enkele voorspelling van de bestudeerde periode bleek te kloppen. Alvorens dit aan de legerleiding te melden confronteerde hij de meteorologen met deze uitkomst die zonder blikken of blozen toegaven dat ze dit wisten. Arrow was verbijsterd. “Als jullie dat weten waarom maak je dan nog voorspellingen?” vroeg hij ze. Hun antwoord is een klassieker in de wereld van risicomanagement:”The generals need them to make the plans”.


Hoe zit dat met beleggen?

Een soortgelijk antwoord kreeg ik in de vele gesprekken die ik met beleggingsadviseurs van banken en vermogensbeheerders voerde over de wijze waarop zij het risico dat hun klanten eventueel zouden kunnen gaan lopen vaststelden. Ook zij gaven vaak toe – zonder met naam en toenaam te willen worden vermeld – dat zij het niet wisten. Op mijn vraag waarom ze dan alsnog een risicoprofiel vaststelden of aan beleggingsproducten een kwantiteit meetbaar risico toekenden gaven ze een soortgelijk antwoord als de meteorologen: “We moeten toch wat en de klanten vragen er om”. Dat maakt de informatie die u verstrekt wordt uitermate bedenkelijk. U krijgt wat te horen omdat men denkt dat u wat te horen wilt krijgen.


Zijn voorspellingen omtrent uitkomsten of risico houdbaar?

Nicholas Taleb heeft in zijn meesterwerk, “The Black Swan” uitgelegd dat voorspellingen omtrent uitkomsten of risico niet houdbaar zijn. We kunnen immers nooit met alle facetten rekening houden wat hij illustreerde met het voorbeeld van zwarte zwanen. Tot onze ontdekking van Australië gingen we er altijd vanuit dat zwanen wit waren. We doen onze voorspellingen dus op grond van hetgeen wij nu weten en achteraf verklaarbaar achten. Niemand voorspelde de aanslagen van 9/11, niemand voorspelde het succes van Harry Potter of de wonderbaarlijke opkomst van de PC en mobiele telefoon. Achteraf zijn deze verschijnselen allemaal verklaarbaar. Wellicht is de beste garantie die aan een voorspelling of advies kan worden gegeven de garantie die een architect in het oude Rome moest geven op een door hem ontworpen brug of aquaduct. Hij diende minstens 2 weken met zijn gezin onder de brug of aquaduct te verblijven als bewijs dat hij het volste vertrouwen had in hetgeen hij had ontworpen.

Beleggen met Semmie

Semmie maakt beleggen makkelijk

Wij regelen het beleggingsgebeuren voor je. Met helder inzicht in onze beleggingskeuzes, één duidelijke fee en eerlijk rendement.

Hoe werkt het?

Probeer Semmie uit

Je opent in 5 minuten online een rekening en vanaf €50 kun je ons al uitproberen. Semmie is dagelijks opzegbaar dus je zit nergens aan vast.

Nu starten
Risicoloos beleggen bestaat niet.
Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.

© Semmie 2019. Kamer van Koophandel nummer 30226925. Wij zijn te vinden op Generaal Vetterstraat 75C, 1059 BT, Amsterdam.