College van Drs. Landman

Van wieg tot graf

05 december 2019
Van wieg tot graf
College van Drs. Landman

De Nederlandse naoorlogse samenleving kenmerkte zich in eerste instantie als een samenleving waar de burger, zoals dat heette, van wieg tot graf werd verzorgd. De kinderbijslag leverde een bijdrage aan jonge ouders. De ziektewet en arbeidsongeschiktheidswet leverde de garantie dat bij lichamelijke problemen alsnog een waardevol bestaan kon worden geleefd. Net zoals werkloosheid- en bijstandsuitkeringen dit garandeerden. Voor ouderen werd eveneens gezorgd.


Na de oorlog was het in 1947 Willem Drees, destijds minister van Sociale Zaken, die de Noodwet Ouderdomsvoorziening invoerde. Deze wet was een voorloper van de Algemene Ouderdomswet (AOW) en zorgde ervoor dat mannen en alleenstaande vrouwen van 65 jaar en ouder een geldbedrag kregen als ze onvoldoende eigen inkomsten hadden. De wet bezorgde Drees een ongekend populariteit. De minister ontving per post talloze dankbetuigingen en in de volksmond werd wel gezegd dat degenen die een staatspensioen ontvingen “van Drees trokken”.


De AOW onder druk

Deze ouderdomswet was naar Duits voorbeeld vormgegeven. In 1889 voerde Otto von Bismarck, de toenmalige rijkskanselier, een wet in die hij in 1881 aan de keizer voorlegde. Keizer Wilhelm stemde in en schreef dat de wet bedoeld was voor". . . those who are disabled from work by age and invalidity and have a well-grounded claim to care from the state." Vaak wordt gesteld dat de leeftijd van 65 gestoeld was op de leeftijd van Bismarck zelf ten tijde van de invoering. Dit – helaas, want zo’n mythe is toch een mooi verhaal – klopt niet. In eerste instantie was de leeftijdsgrens 70 en Bismarck was toen al 74 jaar. Pas in 1916 werd de leeftijd verlaagd naar 65. In Nederland is de oude dagvoorziening hetzij in de vorm van AOW of zelf opgebouwd pensioen de laatste decennia onder druk komen te staan. Dit door meerdere oorzaken.


Steeds meer ouderen

In eerste instantie werd duidelijk dat gezien de toenemende vergrijzing het stelsel niet langer financieel houdbaar zou zijn. Er kwamen eenvoudigweg teveel AOW’ers en gepensioneerden bij. De overheid reageerde in eerste instantie bij monde van de toenmalige minister Brinkman die in 1987 de ‘zorgzame samenleving’ introduceerde. Kinderen zouden, zo stelde hij hun zorgbehoeftige ouders weer in huis moeten nemen in plaats van die verantwoordelijkheid af te schuiven op de overheid.

Daarnaast worden we - zoals uit de leeftijdspiramide blijkt - met z’n allen steeds ouder door betere leefomstandigheden en medische zorg.

grafiekpopulatie

Financiële onhoudbaarheid

Ten slotte wordt het door de gehanteerde rekenrente haast onhoudbaar om de pensioenvoorziening te handhaven. Hoe werkt die rente? Stel, je zegt iemand toe over 10 jaar 100 euro te betalen. Je kunt dan nu 100 euro in een kluis leggen. Maar je kunt ook geld op een spaarrekening zetten. Dan krijg je elk jaar rente van de bank. Daardoor hoef je nu geen 100 euro in te leggen maar een kleiner bedrag. Stel bijvoorbeeld dat de rente 1% is, dan hoef je nu maar EUR 90,53 op je rekening te zetten. Hoe hoger de rente, hoe minder je nu op je rekening hoeft te zetten. Stel dat de rente 2% is, dan heb je nu maar 82,05 euro nodig. Bijna een tientje minder dus.


Zeker van pensioenuitkering

Zoals in het voorbeeld hierboven werkt het ook met de verplichtingen van pensioenfondsen. Zij kijken naar de rente om te bepalen hoeveel geld ze nu nodig hebben om straks het toegezegde pensioen uit te keren. Dat is de rekenrente. En net als in het voorbeeld geldt: hoe hoger de rekenrente, hoe minder geld pensioenfondsen nu in kas hoeven te hebben om later alle pensioenen te betalen. Hoe lager de rekenrente, hoe meer geld ze nu in kas moeten hebben. De rekenrente is risicovrij. Dat wil zeggen dat je die rente zo goed als zeker krijgt. De Nederlandsche Bank (DNB) stelt de rekenrente vast op basis van de rentetarieven op de financiële markten. Omdat vraag en aanbod daar samenkomen, is de markt de meest objectieve graadmeter. Dat de rekenrente risicovrij is, is niet voor niets. Pensioenfondsen hebben immers toegezegd een pensioenuitkering te doen.


Zelf pensioen regelen

Kijken we naar wat de Nederlander zelf heeft geregeld dan valt op dat 1 op de 5 Nederlanders geen enkele financiële buffer heeft en de gemiddelde Nederlander € 10.600,- als buffer. Op de bufferberekenaar van het Nibud kunt u berekenen wat in uw situatie nodig is. In ieder geval is duidelijk dat het een goede zaak is om middels een beleggingsportefeuille een deel van uw eigen oudedagsvoorziening op te bouwen.


Willem Landman is coördinator van de opleiding Beleggen en docent Behavioral Finance /Beleggingsadvies aan de Hogeschool van Amsterdam, promovendus aan Tilburg University en wetenschappelijk onderzoeker.

Beleggen met Semmie

Semmie maakt beleggen makkelijk

Wij regelen het beleggingsgebeuren voor je. Met helder inzicht in onze beleggingskeuzes, één duidelijke fee en eerlijk rendement.

Hoe werkt het?

Start nu met beleggen

Je opent in 5 minuten online een rekening. Semmie is dagelijks opzegbaar dus je zit nergens aan vast.

Basic

Vanaf €50

Alles om professioneel te beleggen


  • Duurzame beleggingsportefeuille
  • 0,7% fee per jaar (+0,24% fondskosten)
  • Automatische rebalancing
  • Dividend herinvestering
  • Dagelijks bereikbaar tot 22.00
Nu starten
Meer informatie
Premium

€25.000+

Nog meer service voor minder fee


  • Alle Basic features
  • 0,5% fee per jaar (+0,24% fondskosten)
  • Eigen contactpersoon
Nu starten
Meer informatie
Risicoloos beleggen bestaat niet.
Je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Getoonde rendementen in het beeldmateriaal zijn fictief.

© Semmie 2019. Kamer van Koophandel nummer 30226925. Wij zijn te vinden op Generaal Vetterstraat 75C, 1059 BT, Amsterdam.