Willem Landman
Willem Landman

Docent Beleggingsadvies en Behavioral Finance

Alle blogs van Willem Landman
Beleggen

Mijn eigen interesse in de financiële wereld en de beurs begon toen ik aan de universiteit geconfronteerd werd met de beginselen van de beurshandel en helemaal toen ik mijn eerste bezoek bracht aan de beursvloer waar opties werden verhandeld, toen nog gevestigd aan het Rokin in Amsterdam. Wat was dat geschreeuw? Waarom gebeurde dat en wie waren die mysterieuze mannen met vestjes met SEM op de achterkant? Mijn verbazing en zoektocht naar antwoorden is van alle dagen en leek veel op wat in de 17e eeuw werd beschreven door Joseph de la Vega in zijn boek “Confusion de Confusiones” (Verwarring der verwarringen).


Beurshandel in de geschiedenis

Als in de 15e eeuw Isabella la Católica (1451 – 1504) op 31 maart 1492 het zogenaamde verdrijvingedict ondertekent, waardoor joden worden gedwongen zich tot het Christendom te bekeren of uit Spanje te vertrekken, reizen velen van hen naar de noordelijke gebieden. Ongeveer 160.000 tot 400.000 door Isabella zogenoemde “marranos” (zwijnen) zien hun bezittingen in Spanje als sneeuw voor de zon verdwijnen Deze joden, die vanwege allerlei “berufsverboten” uitgesloten werden van een grote hoeveelheid beroepen zochten hun toevlucht tot de hen wel toegestane geldhandel (zij waren immers in de ogen der christelijke kerk toch reeds verdoemd)en vestigen zich als bankier en diamanthandelaar in Antwerpen en later Amsterdam. Aldus kon in de 17e eeuw in Amsterdam een joods-christelijke cultuur ontstaan die de bakermat vormde voor de latere jaren van handel en rijkdom. Een cultuur waarin de handel een centrale plaats innam en het nemen van risico inherent was aan het ondernemerschap. Ging het fout dan werd de failliet niet zozeer bestraft, maar was het doel de rehabilitatie van de ondernemer en het herstel van het economisch evenwicht van de stad. Er moest een evenwicht worden bewaard tussen spilzucht en gierigheid, tussen risico en zekerheid, en het uiteindelijke doel van een faillissementproces was, in juridische termen, een verzoening tussen de schuldenaar en de schuldeisers.


Wat waren in die tijd risicoloze beleggingen?

Wat waren in die tijd risicoloze beleggingen? Alles wat door het openbare gezag werd gereguleerd. De veiligste plek in Amsterdam was volgens historicus Simon Schama de Wisselbank, die letterlijk aan de basis van de macht van de stad lag, aangezien de commissarissen kantoor hielden in het stadhuis en de deposito’s en reserves aldaar in de kelders werden bewaard. De bank was de waakhond van het kapitalisme in Amsterdam. Haar taak was niet zo zeer fondsen te verschaffen voor ondernemingen maar juist toezicht uit te oefenen op de omstandigheden waaronder deze konden worden gewisseld. Degene die aan het hoofd van deze bank stonden, die dan ook zeer toepasselijk ‘Wisselbank’ werd genoemd, konden zich niet veroorloven zodanig strenge regels voor het handelsverkeer op te stellen, dat iedere prikkel tot ondernemen gesmoord zou worden.

Wat was riskant? De handel met Oost- en West Indië, of de termijnhandel op de beurs? De handel met Indië kreeg door de oprichting van de VOC en het uitgeven van aandelen een extra impuls. De koersen van de actiën stegen snel toen Steven der Hagen in 1605 met een rijke lading terug kwam in Amsterdam De aandelen van de VOC stegen rap en al snel daarop (1608) werd op het Rokin de beurs opgericht, op steenworp afstand van het stadhuis en de Waag. Handel vond plaats tussen 12.00 en 14.00, niet door de hoge heren van het kapitaal maar door handelaren die zoals Schama schrijft “er zelf belang bij hadden om het enigszins onfrisse waas van mystiek dat om de beurs hing in stand te houden, en te beweren dat zij dat alleen konden doorgronden”.


Confusion de Confusiones

In 1688 publiceert de uit Spanje naar Nederland gevluchte joodse handelaar Joseph de la Vega zijn boek “Confusion de Confusiones” over de in zijn ogen merkwaardige opkomst van de eerste beurs ter wereld. Het boek is geschreven in de vorm van een dialoog tussen een filosoof, een koopman en een aandeelhouder en geeft zo een beeld van het functioneren van de Amsterdamse Effectenbeurs en is niet alleen een waardevol geschiedkundig document maar bevat tevens bijzonder onderhoudende elementen in de beschrijvingen van de vindingrijkheid waarmee 17e-eeuwse handelaren en effectenmakelaars prijzen en koersen trachtten te beïnvloeden. Nuchtere adviezen en nauwgezette observaties van De la Vega uit die tijd, die volop in het boek te vinden zijn, laten een verrassende overeenkomst zien met de situatie zoals we die in onze tijd kennen. Zijn beschrijving van de vier regels van de aandelenmarkt is hiervan een uitstekend voorbeeld en zijn tot op de dag van vandaag nog steeds actueel.


  • De eerste regel voor handel op de termijnmarkt is: Adviseer nooit iemand zijn aandelen te kopen of te verkopen. Aangezien het maken van een juiste inschatting gelijkstaat aan tovenarij, mag men geen égards verwachten voor het geven van adviezen.
  • De tweede regel: Accepteer zowel je winsten als je verliezen. Het beste is, de dingen te nemen zoals ze komen, en niet te verwachten dat geluk en gunstige omstandigheden zullen voortduren.
  • De derde regel: Winst op de aandelenmarkt heeft de eigenschappen van een kwade geest; van het ene op het andere moment kan het veranderen van diamanten in kiezels. Soms zijn het de tranen die Aurora vergoot op het zoete gras van de nieuwe ochtend, soms zijn het slechts tranen.
  • De vierde regel: Hij die rijk wil worden met het spel van speculatie, moet beschikken over zowel geduld als over geld.'

Een aantal van zijn overige bevindingen ten aanzien van de gang van zaken op de beurs en het daarmee samenhangende gedrag luidde:

“What really matters is an awareness of how greed and fear can drive rational people to behave in strange ways when they gather in the marketplace .At the stock exchange concealment of facts, quarrels, provocations, mockery, idle talk, violent desires, collusion, artful deceptions, betrayals, cheatings and even the tragic end are to be found. Some gamble for the fun of it, some for vanity, many are spendthrifts, many find satisfaction in their occupation, and quite a few just make a living at the stock exchange”.

Beleggen met Semmie

Semmie maakt beleggen makkelijk

Wij regelen het beleggingsgebeuren voor je. Met helder inzicht in onze beleggingskeuzes, één duidelijke fee en eerlijk rendement.

Hoe werkt het?

Probeer Semmie uit

Je opent in 5 minuten online een rekening en vanaf €50 kun je ons al uitproberen. Semmie is dagelijks opzegbaar dus je zit nergens aan vast.

Nu starten
Risicoloos beleggen bestaat niet.
Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.

© Semmie 2019. Kamer van Koophandel nummer 30226925. Wij zijn te vinden op Generaal Vetterstraat 75C, 1059 BT, Amsterdam.