Een staatsobligatie is een obligatie, of in andere woorden een lening, die door een land of een overheid wordt uitgegeven. Vaak worden staatsobligaties uitgegeven om een gat in de begroting te kunnen dekken. Beleggers kopen de obligaties van de overheid en krijgen daarvoor wel couponrente voor terug. Aan het einde van de looptijd krijg je je uitgeleende geld weer terug.


Staatsobligatie betekenis

Wanneer je belegt in een staatsobligatie, leen je dus geld uit aan een overheid voor een vooraf afgesproken tijdsperiode. In ruil daarvoor ontvang je van de overheid couponrente. Dit kan een vaste, vooraf bepaalde rente zijn, maar ook een variabele rente. In de meeste gevallen wordt dit jaarlijks uitgekeerd, maar het komt ook voor dat dit per half jaar of kwartaal gebeurt. Dit wordt vervolgens gedaan totdat de looptijd voorbij is.


Voorbeeld van een staatsobligatie

Stel: je belegt voor €5.000 in een 10-jarige Nederlandse staatsobligatie waar je jaarlijks 5% couponrente voor ontvangt. Per jaar ontvang je dan 5% van €5.000 = €250. Aan het eind van de looptijd (10 jaar) ontvang je je inleg van €5.000 terug.

Wanneer je een obligatie koopt, staat je geld niet per se voor – in dit geval – 10 jaar vast. Je kunt ook besluiten je obligatie eerder te verkopen. Dan verkoop je de obligatie tegen de koers die op dat moment geldt. Dat kan voordelig uitpakken, als de koers is gestegen en je een positief rendement behaald. Wanneer de koers gedaald is, behaal je echter een negatief rendement. Als je de obligatie aanhoudt totdat de looptijd voorbij is, weet je zeker dat je je inleg terugkrijgt.


Wat beïnvloedt de prijs van een staatsobligatie?

Er zijn verschillende factoren die de prijs van een staatsobligatie bepalen. We hebben de belangrijkste op een rij gezet:

  • Vraag en aanbod. Het aanbod van staatsobligaties wordt bepaald per overheid, die nieuwe obligaties zal uitgeven wanneer ze dat nodig achten. De vraag voor obligaties hangt af van de aantrekkelijkheid van de investering. Des te aantrekkelijker deze is, des te hoger de vraag ook is.
  • Rente. Als de rentetarieven lager zijn dan de rentevergoeding van de obligatie, zal de vraag stijgen omdat de obligatie een betere investering is. Als de rentetarieven echter hoger zijn dan de rente die je voor de obligatie krijgt, zal de vraag dalen. Een stijgende inflatie kan daardoor ook invloed hebben op de koers van een obligatie. De kans bestaat dan dat centrale banken hun rentetarieven verhogen.
  • Kredietbeoordeling. De kans dat een overheid een lening niet kan terugbetalen is vrij klein. Maar het kan voorkomen. Daarnaast is er ook verschil in de betrouwbaarheid van overheden. Een obligatie van een land dat zijn financiën minder goed op orde heeft wordt gezien als een risicovollere obligatie. Deze wordt normaal gesproken verhandeld tegen een lagere prijs dan een obligatie met een lager risico en een vergelijkbaar rente.


De risico’s van (staats)obligaties

In het Wiki-begrip voor obligaties, legden we al uit dat obligaties over het algemeen gezien worden als minder risicovol dan aandelen. Als je de looptijd van de obligatie volmaakt, weet je in principe dat je je inleg weer terugkrijgt. Toch zijn er risico’s aan obligaties verbonden. Want als je, om wat voor reden dan ook, de obligatie verkoopt binnen de looptijd, kan de koers in waarde gedaald zijn. Goed om te weten is dat een obligatie historisch gezien wel minder schommelt in waarde dan een aandeel.

Een ander risico is dat het bedrijf, of in dit geval, een land failliet gaat. Om deze reden worden staatsobligaties over het algemeen als minder risicovol dan bedrijfsobligaties beschouwd. Landen gaan immers minder snel failliet dan bedrijven. Maar zoals we hierboven al beschreven, kan het alsnog voorkomen dat een overheid de investering niet terug kan betalen.

Om de risico’s te minimaliseren, kun je bijvoorbeeld in obligatiefondsen beleggen. In dit soort fondsen zijn tientallen tot wel honderden verschillende staatsobligaties opgenomen. Mocht er toch een land failliet gaan, vangen de prestaties van je andere obligaties deze klap op.


Andere belangrijke termen

Wanneer je ervoor kiest je meer te verdiepen in (staats)obligaties, is het handig om de volgende termen te kennen:

  • Nomimale waarde/hoofsom: deze twee termen worden gebruikt om het bedrag te beschrijven dat de overheid wil lenen. De Nederlandse overheid wil bijvoorbeeld in totaal 100 miljoen bij beleggers ophalen.
  • Coupures: de hoofdsom wordt vervolgens opgedeeld in gelijke delen, bijvoorbeeld van €1.000. Deze delen worden coupures genoemd en dit zijn de obligaties die je kunt kopen op de beurs.
  • Investment grade (kredietwaardig) en non-investment grade (niet-kredietwaardig): om de financiële gezondheid te kunnen beoordelen van een land, kun je kijken naar de rating van een kredietbeoordelaar. Die beoordeling gaat van AAA (ook wel triple A genoemd) tot D. Een triple A beoordeling wordt investment grade genoemd. Over het algemeen geldt: hoe hoger de ranking, hoe minder groot de kans is dat een land de schulden eventueel niet meer kan terugbetalen.
  • Couponrente: de rente die je ontvangt wanneer je een obligatie koopt. Deze vergoeding krijg je omdat je een lening uitgeeft aan een overheid of bedrijf.
  • Coupondatum: de coupondatum is de datum waarop de couponrente wordt uitbetaald.
  • Looptijd: de periode waarin de lening moet worden afgelost. De looptijd van een obligatie ligt vaak tussen de 5 en 30 jaar.
  • Treasuries, gilts en Bunds: in elk land worden staatsobligaties anders genoemd en om verwarring te voorkomen is het goed deze termen te kennen. Treasuries is de Amerikaanse term voor obligaties, in het Verenigd Koninkrijk heten ze gilts en in Duistland Bunds.


Staatsobligaties kopen

Je kunt staatsobligaties kopen via een bank, broker of vermogensbeheerder. Ook in de portefeuilles van Semmie zijn staatsobligaties van Nederland en andere landen opgenomen. Wij beleggen niet in losse obligaties, maar in obligatiefondsen.

Hoe defensiever je belegt (in andere woorden: hoe minder risico je wilt lopen), hoe meer obligaties er in je portefeuille zijn opgenomen. Bij het openen van een rekening worden er vragen gesteld om je risicobereidheid te meten. Aan de hand daarvan word je in een risicoprofiel ingedeeld. Meer weten? Lees verder over hoe beleggen bij Semmie werkt.


Ook interessant

Bij Semmie delen we graag onze kennis met je. Bekijk daarom ook eens de pagina's van de volgende wiki-begrippen voor meer informatie over dit onderwerp: